كشته و ديگرى مرده مردمان تشييع جنازهء كشته بيشتر كردندى و در عقب جنازهء مرده چندان رغبت نكردند فضل بن روس گفت اى قوم ميل و رغبت شما در تشييع جنازهء كشته بيشتر مىبينم به خدا سوگند كه من رجحان نميدهم كشته را بر مرده و هر دو را على السويه ميدانم زيرا كه حق تعالى فرموده كه * ( وَالَّذِينَ هاجَرُوا فِي سَبِيلِ اللَّه ثُمَّ قُتِلُوا أَوْ ماتُوا لَيَرْزُقَنَّهُمُ اللَّه رِزْقاً حَسَناً وَإِنَّ اللَّه لَهُوَ خَيْرُ الرَّازِقِينَ ) * * ( لَيُدْخِلَنَّهُمْ ) * هر آينه در آرد همهء ايشان را از كشته و مرده ببهشت * ( مُدْخَلًا يَرْضَوْنَه ) * در آوردنى كه بپسندند آن را چه ملائكه را باستقبال ايشان فرستد و بتعظيم هر چه تمامتر ببهشت درآورد و ميتواند بود كه مدخل اسم مكان باشد يعنى درآورند ايشان را در جايى كه آن را بپسندند و آن جنت نعيم است كه بايشان انعام فرمايد بر وجهى كه هيچ چشمى آن را نديده باشد و هيچ گوشى نشنيده و در خواطر هيچ كس خطور نكرده كما وقع فى الحديث ما لا عين رات و لا اذن سمعت و لا خطر على قلب بشر و آنچه از روى نفس ايشان باشد آنجا معد و مهيا بود كقوله تعالى وَفِيها ما تَشْتَهِيه الأَنْفُسُ وَتَلَذُّ الأَعْيُنُ * ( وَإِنَّ اللَّه لَعَلِيمٌ ) * و بدرستى كه خداى تعالى دانا است باحوال ايشان و ادعاى ايشان * ( حَلِيمٌ ) * بردبار است كه در عقوبت اعدا بتعجيل نكند چه شتاب كسى كند كه از فوت آن ترسد و حال آنكه نتواند كسى از قبضهء اقتدار او بجهد يا آنكه عالم است بدرجات عاملان و مراتب استحقاق ايشان و حليم از تفريط مفرط ايشان بفضل و كرم خود * ( ذلِكَ ) * امر خدا اينست كه مذكور شد در باب مؤمن و كافر اين از براى تنبيه و تقرير كلام سابقست و مسمى است بفصل بين الكلامين و در تبيان آورده كه قومى از مشركان در شب آخر از ماه محرم خواستند كه با مسلمانان قتال كنند و اهل اسلام از قتال در ماه حرام اجتناب نموده گفتند صبر كنيد تا شهر محرم بگذرد و كافران به اين راضى نشده در مقام مقاتله درآمدند و مسلمانان بالضرورة به قصد دفع ضرر از نفس و قصاص با ايشان كارزار كرده مظفر و منصور گشتند و حقتعالى اين آيه فرستاد از آن صورت خبر داده كه * ( وَمَنْ عاقَبَ ) * و هر كه عقوبت كند * ( بِمِثْلِ ما عُوقِبَ بِه ) * بمانند آنچه با او عقوبت كرده شود تسميهء ابتدا كه آن ما عوقب است بعقوبت به جهت ازدواج و يا به جهت آنكه سبب عقوبت است مراد آنست كه هر كه از اهل اسلام با مشركان مقاتله كند به مثل آنچه مشركان با او مقاتله كرده‌اند بدون زيادتى قصاص * ( ثُمَّ بُغِيَ عَلَيْه ) * پس ستم كرده شود بر او يعنى مشركان به او معاودت نمايند يا عقوبت معاقب كه مجازى و منتقم ايشان بوده * ( لَيَنْصُرَنَّه اللَّه ) * هر آينه البته نصرت دهد خداى تعالى او را بر آن باغى و